Sosyalist Demokrasi için YENİYOL

Yeni yılın ilk günlerinde kaybettiğimiz yoldaşımız Daniel Bensaïd’i 26 Ocak günü  İstanbul’da düzenlediğimiz bir buluşmayla andık. Sosyalist Demokrasi için Yeniyol’un ev sahipliğinde gerçekleşen toplantıda, Daniel’in, tabir yerindeyse, “komünizmin içine doğduğunu” ifade eden Masis Kürkçügil, Toulouse’un işçi mahallelerindeki mütevazı aile meyhanesinden ve futbola olan tutkusundan IV. Enternasyonal’in düşünsel ve politik önderliğine uzanan bir anlatı içinde, nevi şahsına münhasır bir devrimci olarak Daniel’i resmetti. Fransız Komünist Partisi’nin gençlik örgütü JCR içinde siyasal mücadeleye atılışını, sol muhalefet geleneğiyle tanışmasını, 1968’de Nanterre’ın kampuslarında doğan 22 Mart hareketindeki rolünü, LCR ve NPA içinde mücadeleye devam edişini anlattı. Tüm bu politik pratiğin yanı sıra onun nasıl çağdaş Marksist düşüncenin en özgün figürlerinden biri haline geldiğini açıklayan Kürkçügil, Daniel’in, Marx’a dönerek değil Marx’tan bakarak komünizmi yeniden düşünme önerisini tekrarladı. Bir başka büyük devrimcinin, Blanqui’nin, Daniel için önemini anımsatan Kürkçügil, onun en karanlık zamanlarda bile dinmeyen “melankolik” cesaretini vurgulayarak sözlerini tamamladı.

Bu yazının yazıldığı  dakikalarda TEKEL işçilerinin Ankara sokaklarında geçirdiği 44. gün bitmek üzere. Hükümete tanınan süre dolmuş durumda. İşçi ve memur konfederasyonları ise 28 Ocak’ta başbakan ile yapılacak olan görüşmede sonuç alınamazsa 3 Şubat gününü iş bırakmak için belirlemiş bulunuyor.

Türk-İş’e bağlı  Tek-Gıda-İş Sendikası üyesi TEKEL işçilerine işyerlerinin kapısına kilit vurulması gerektiği söyleniyor. Hükümet TEKEL’i tütün ve alkol piyasasını özelleştirdiği gibi özelleştirme yoluna gitmeden kapısına kilit vurarak devre dışı bırakma kararı vereli aslında çok uzun zaman oluyor. Ve fakat tüm mücadele dinamikleri sendikal bürokrasinin ayaklarının altında kalıp atıllaştırılan işçi sınıfı, geldiği son noktada bıçak boğazına dayanırken direnç gösterip, sınıfsal dinamiklerinin farkına varıyor. Aslında TEKEL’de gelinen noktanın baş mimarı önceki uygulamalara ses çıkarmadan “acemiliğimize geldi” diyen sendika yönetimidir. Yoksa sendika direnişi örgütlemiş değildir; aksine işçiler sendikayı direnme noktasında örgütlemiş ve geçirilmek istendikleri 4-C statüsüne karşı mücadeleyi önlerine koymuşlardır.

Bir yılın ardından Obama yönetiminin ‘değişim’ vaadi büyük bir kâbusa dönüşüyor. Her ne kadar Wall Street medyası anlaşılması hayli güç sayısal verilerle krizin seyrine ilişkin bir iyimserlik havası yaymaya çalışsa da işsizlik, yoksulluk ve mülksüzleşme gizlenemeyecek boyutlara ulaşmış durumda. Söz konusu iyimserlik Şangay’dan New York’a kadar dünya borsalarındaki kısmi canlanmayla alakalı. Fakat bu kriterdeki sınıfsal önyargıya dikkat etmek gerekiyor: Borsadaki değerlenmeye sevinmeliyiz çünkü işçiler için istihdam ve ücret yaratacak ‘reel ekonomideki’ canlanma bir kural olarak finans sektöründeki iyileşmeyi takip eder. Özellikle Anglo-Sakson dünyasında 2002’den 2007’nin sonuna kadar finans sermayesindeki genişlemenin ‘istihdam yaratmayan bir büyüme’ olduğu büyük ölçüde unutulmuş görünüyor ve medya da bu amneziyi hayli başarılı bir şekilde yaymaya devam ediyor.

2009 yazında Ankara’daki birkaç jandarma bölgesinin polise devredilmesiyle ODTÜ de jandarma bölgesi olmaktan çıktı. Boşaltılan jandarma karakolunun akıbeti ise tamamen bir muallak içerisindeydi. Rektörlüğün binayı arşive çevirme planının karşısına öğrenciler üç bine yakın imza toplayarak öğrenci topluluklarının başını çektiği bir “öğrenci kültür merkezi” talebi ile çıktılar.

Rektörlüğün sözlü  olarak verdiği, tatmin edicilikten son derece uzak sözler karşısında artık eyleme geçme ihtiyacı hisseden öğrenciler talep etmeyip işgal ederek 24 Aralık’ta karakol binasını tüm öğrencilere açtılar. Bunu takip eden süreçte karakolda olası bir polis müdahalesine karşı nöbetler tutulmaya başlandı. Rektörlük tarafından elektriği, suyu ve doğalgazı kesilen binayı öğrenciler düzenledikleri eşya kampanyası ile döşediler. Tüm olanaksızlıklara rağmen film gösterileri, konserler ve söyleşiler düzenlendi. Karakol işgali sürecine TEKEL işçileri de ziyarette bulunarak ve çiğ köfte partisi düzenleyerek destek oldular.  

Hrant’ı herkes kendi meşrebince anacaktır. Farklı dostluk ve ilişkiler içinde, hele hele kendisi bir siyasal vasiyetname bırakmamışken, herkesten tek tip bir anma beklemek anlamsız olur. Şehitlerle (martyr’lerle) yaşayanlar arasındaki ilişki, kendine acımadan esinlenmeye, tevekkülden direnmeye, teslimiyetten yitirilenden eksik kalanı tamamlamaya uzanabilir. Hrant’ı gayri adil ve hatta gayri insani bir dünyada yaşanası bir umudu yeşertmeye çalışan insanlardan biri olarak hatırlayanların öncelikle yapmaları gereken, onu unutmamak ve unutturmamaktır. Bu belleği sürekli kılmak ise bir cinayetin anatomisinin veya hukuki düzeyin çok ötesine uzanır.

Her dönem kendine uygun insanları  bulamazsa, onları yaratırmış. Hrant’ın katledilmesini büyük felaketin bir devamı olarak görmekte önemli bir gerçeklik payı vardır; biri olmasa onun yerine bir başka katil peydahlanabilir-peylenebilirdi.

17 Ocak Pazar günü Ankara Sıhhiye Meydanı’nda gerçekleştirilen kelimenin tam karşılığı ile büyük işçi mitingi, sadece Tekel işçileri için değil, aynı zamanda bütün sınıf hareketi açısından da umut verici bir hadiseydi.
34 gündür Tekel işçileri sadece özlük hakları için değil, aynı zamanda bu mücadeleyi yürütmek için Türk-İş bürokrasisine karşı da mücadele verdi. Daha doğrusu, hakları için mücadeleyle sendika bürokrasisini aşmak için verilen mücadeleyi iç içe gördü. İşçiler direnişin bizzat içerisinde, bir yandan devlet bir yandan da sendika bürokrasisiyle karşı karşıya geldikçe başladıkları noktanın çok daha ilerisinde bir noktaya geldiler. 17 Ocak eylemi de bu mücadelenin bir anlamda bir ileri aşamasının başlangıcı olarak görülebilir. Referandumla eyleme devam kararı alan işçiler, aşağıdan yaptıkları baskıyla direnişin başından beri çeşitli uzlaşmacı yöntemlerle mücadeleyi başka bir hatta yönlendirmeye çalışan Türk-İş yönetimini bu tarz büyük bir eyleme zorladılar. Üç günlük oturma eyleminin üçüncü gününde gerçekleştirilen eylem, Ankara dışından gelen yaklaşık 25 bin emekçinin de katılımıyla işçilerin bir meydan gösterisine dönüştü.

Akademisyen ve devrimci militan Daniel Bensaid, 2006 yılının Kasım ayında İstanbul'daydı. Bensaid ile İstanbul'da bulunduğu sırada Gelecek dergisi için gerçekleştirdiğimiz söyleşinin bir bölümünü aktarıyoruz.  
 

1995'ten beri Fransa'da ve bütün dünyada yaygınlaşan, toplumsal tekabüliyeti artan kapitalist küreselleşme karşıtı direniş harekelerinin bir tarihsel dönemselleştirmesini nasıl yaparsınız? Bu bağlamda hareketin seyrini nasıl tarif edersiniz?