SOSYALİST DEMOKRASİ İÇİN YENİYOL

“Manzara ve İkarus’un Düşüşü”, çoğu zaman Peter Bruegel’e atfedilen 1560’lara tarihlendirilen bir resim . İkarus, malum, babası Dedalos’un imal ettiği kanatlarla uçmaya çalışır ve aslında başarılı da olur. Ancak babasının tavsiyelerini hiçe sayıp çok yükseldiği ve güneşe de fazla yaklaştığı için kanatları tahrip olur ve yere çakılır. Aslında tablo İkarus’un kanatlarıyla güneşe uçuşunu ya da balmumundan kanatların eriyip onun denize düşüşünü sergilemez. Ressam sadece deniz kenarında dingin bir manzarada İkarus’un denize düşen iki bacağını gösterir. Üstelik bu düşüş anı resimde kenarda kalmış, sağ köşede ancak güçlükle seçilebilecek küçük bir ayrıntıdan ibarettir. Tarlasını süren çiftçi, sürüsünü güden çoban, ağını denize atan bir balıkçı resmin kompozisyonunda çok daha merkezi bir yere sahiptirler.

Dünyanın farklı bölgelerinde öğrencilerin, gençlerin yükselttiği ortak bir haykırış bugünlerde efkâr-ı umumiyenin ses duvarını aşarak haber bültenlerinde, gazete sayfalarında yer buluyor. Herkesin kendi meşrebince gündemine taşıdığı bu konuyu biz de belli başlı örneklerden yola çıkarak mütevazı bir dosya kapsamında ele almaya çalıştık.
Eğitim sistemine yönelik neoliberal reformlara karşı Bangladeş’ten, Almanya’ya, Zimbabwe’den Kanada’ya, Mısır’dan İsrail’e uzanan gösterilerin kitleselliğinin, sıklığının ve radikalliğinin arttığını gözlemek çok da zor değil. Yapısı itibariyle hızla parlayıp geri çekilmeye eğilimli olan öğrenci hareketleri, son beş yıldır ve özellikle krizle birlikte bazı ülkelerde süreklilik değilse bile bir tür sürdürülebilirlik kazanmış durumda. Altı aydan beri aralıksız yürütülen mücadeleyle hükümetin masaya oturmak zorunda kaldığı Şili, yasa tasarılarının geri çektirildiği Fransa ve Yunanistan bunun başlıca örnekleri. Arap devrimleri ve halen sürmekte olan Wall Street işgalinde öğrencilerin oynadığı etkin rolü bu tabloya eklediğimizde siyasal formasyonunu mücadele içinde kazanmakta olan yeni bir militan kuşaktan bahsetmek pek de naiflik sayılmaz.

Bizi çok büyük bir acı içinde bırakan iki ağır kaybı aynı anda yaşadık. Adları proleter devrimin büyük kitabında sonsuza kadar yer alacak olan iki lider aramızdan ayrıldı: Karl Liebknecht ve Rosa Luxemburg. Korkunç bir biçimde can verdiler. Katledildiler. Artık aramızda değiller!

Zaten tanınıyorduysa da, Karl Liebknecht’in adı, Avrupa’daki korkunç boğazlaşmanın ilk aylarından itibaren dünya çapında bir önem kazandı. Onun ismi, devrimci onurun adı ve gelecekteki zaferin andı olarak yankılandı. Alman militarizminin ilk cümbüşlerini yapıp, ilk şeytani zaferlerini kutladığı; Alman güçlerinin Belçika kalelerini karton evler gibi silip süpürerek Belçika içinde fırtına gibi estiği; 420 milimetrelik Alman toplarının tüm Avrupa’yı Wilhelm’in önünde diz çöktürüp köleleştirmiş göründüğü; hem yurt dışında (ezilmiş bir Belçika ve kuzeyi Almanya tarafından işgal edilmiş bir Fransa) hem de yurt içinde (sadece Alman büyük toprak sahipleri sınıfının, Alman burjuvazisinin ve şovenist orta sınıfın değil, son olarak ve en az bunlar kadar, Alman işçi sınıfının resmi partisinin de) her şeyin –en azından görünüşte– boyun eğdiği Alman militarizmi önünde, liderliğini Scheidemann ve Ebert’in yaptığı Alman resmi sosyal-demokrasisinin bile yurtsever dizleri üzerine çöktüğü o ilk günlerde ve haftalarda; o kara, korkunç ve kötü günlerde, Almanya’da isyankâr bir karşı çıkış, öfke ve lanetleme sesi yükseldi; bu Karl Liebknecht’in sesiydi. Ve bu ses bütün dünyada yankılandı.

Gerze Yaykıl köyünde termik santral yapma ısrarından bir türlü vazgeçmeyen Anadolu grubu anlaşılan kendisine karşı oluşan yoğun muhalefetten oldukça rahatsız. Bu bağlamda grubun yönetim kurulu başkanı Tuncay Özilhan’ın Radikal gazetesine önceki gün verdiği mülakatı kamuoyundaki tepkileri dindirme çabasının bir parçası olarak değerlendirmek gerek. İsminden başka radikallik bulmanın mümkün olmadığı mümtaz gazetemizin “Tecrübe Konuşuyor” başlıklı sayfası Özilhan ve grubunu aklamaya, kadir kıymet bilmez Gerzeli ve çevrecilere rağmen kendilerini ne ölçüde çevreci ve bölgenin kalkınmasına adamış olduklarına ispat etmelerine hasredilmiş.

Ahmet Altan’ın Taraf gazetesindeki son yazısı (Devlet Yardakçılığı ve Ahlak) bir hayli ses getirdi. Doğrudan Tayyip Erdoğan’a hitap eden ve oldukça “cesur” bulunan yazı, moda tabirle “sosyal paylaşım ağlarında” paylaşım rekorları kırdı… Muktedirler karşısında cüret gösteren yazılar takdir edilmeli elbet ama işin içinde Altan ve Taraf olunca insan ister istemez işkillenmiyor değil. Bazen biraz pimpirikli olmakta yarar var. Gelin Ahmet Altan ne diyor teker teker, tane tane bakalım. Altan gerçekten Erdoğan’a sert çıkıyor sanki: “O yönettiğini sandığın devlet senin emrinde halkını bombalar, sen devlete sahip çıkarsın.” Sert olmasına sert sözler de işin içinde bir iş yok mu? Yani Altan’a göre Erdoğan devleti yönetmiyor, yönettiğini sanıyor. Bir “devlet” var ki asıl o Erdoğan’ı idare ediyor. Erdoğan ne yapsın farkında değil. 

* İHA: İnsansız Hava Aracı

Beşir’le Vals Türkiye’de yaklaşık iki sene önce vizyona giren ve Ari Folman tarafından yazılıp yönetilmiş bir anime filmdi. 1982’de İsrail’in Lübnan işgaline katılan Folman, filmde hatırlayamadığı geçmişiyle yüzleşebilmek için birlikte savaştığı arkadaşlarıyla buluşup onlarla savaş üzerine konuşur, konuştukça anımsamaya çalışır. Yani Beşir’le Vals kişisel düzeyde de olsa bir ‘tarihle yüzleşme’ anlatısı olarak izlenebilir. Ancak onun ‘Aşil topuğu’, yani zayıf yanı da bu yüzleşmeyle alakalı. Folman’ın, savaşla ilgili karabasanlar görmeye başlayınca danıştığı psikiyatr dostu Ori, hafızanın belirsiz, daha doğrusu aktif yönü hakkında dikkat çekici bir uyarıda bulunur: “Bir grup insana çocukluk resimlerini göstermişler. Resimlerin çoğu gerçekten olan şeylermiş. Bir Lunapark resmiyse sahteymiş. Lunapark fotoğrafına oraya hiç gitmemiş çocukların resmini bindirmişler.

Şırnak’ta dün 35 kişi Türk uçakları tarafından bombalanarak öldürüldü. “Yavan-akım” medya, meleklerin cinsiyetini tartışadursun, hükümet ilk açıklamasında olayın bir “operasyon kazası”  olduğunu duyurdu. Ölen ve çoğu çok genç olan 35 kişi, “kaçakçı” olarak kriminalize edilmeye çalışıldı, “teröristlerle karıştırıldığı” söylendi. Herşeyden önce (amasız ve fakatsız)söylemek gerekir ki; bu, acımasız ve büyük ihtimalle de planlanmış bir katliamdır.

Son yirmi yılda yükseköğretimin yeniden yapılandığı, üniversitenin neoliberal “reformlar” vasıtasıyla köklü bir değişime uğradığı hemen herkesin ortak kabulü. Ancak neoliberalizmi sadece bir iktisat siyaseti olarak değil, farklı öznellikler üreten bir toplumsal pratikler bütünü olarak ele almak gerekiyor. Yükseköğretimin neoliberal yeniden yapılandırılması süreci, her şeyden önce öğrenciliğin nasıl anlaşıldığı, nasıl yaşandığı ve nasıl deneyimlendiği üzerinde bir dönüşüm yaratıyor. Aslında bir önceki dönemde öğrencilerin muhalif enerjilerinin “kaynağı” sayılması gereken kendi zamanları üzerindeki denetim ya da hakimiyetleri, yükseköğretimin neoliberal temelde yeniden yapılandırılması sürecinin en önemli kurbanlarından biri.

Yeniyol Bahar 2010 Sayı 37/38

Tarihin kimler tarafından nasıl tartışılacağına ilişkin kalıplar, “tarihçiler tartışsın” nakaratı eşliğinde ceza yasalarının cenderesine veya parlamentoların labirentlerine uydurulurken tarih esas olarak bir anma günü olarak algılanmakta ve böylece günümüz dünyasının meselelerinin bir parçası olmaktan çıkarılmaya çalışılmaktadır.

Ermeni soykırımı tartışması içinde  301. ve 305. madde bağlamında maddeye muhalif olanları canlı hedef haline getiren kampanyaların masum gösteriler veya fikir alış verişi olarak sunulabildiği Türkiye dışında –ve tabii Ermeni meselesiyle sınırlı olmayarak– Avusturya, Almanya, İsviçre, Belçika, İsrail, Litvanya, Polonya, Romanya, Slovakya, Çek cumhuriyeti gibi ülkelerde tam ters doğrultuda yani inkârcılığı, “soykırımın” gerçekleşmediğini söyleyenlere yönelik yaptırımlar sözkonusu. 

Van’la ilgili etrafta bir yardım kampanyası bolluğu olduğu hepimizin malumu. Bizleri vicdanlarımıza su serpmeye çağıran görsel, işitsel bir şölen haline işaret eden bir bolluk bu.   Hani “gitmesek de görmesek de bir şeyler oluyor, yapılıyor”muş gibi hissettiren bir illüzyon mevzu bahis. Ana akım medyada Van’la ilgili yayınlanan görüntülerin çoğunluğu yardımları merkeze alan olumlu haberler etrafında birikiyor. Sadece sivil inisiyatifle milyonlarca TL toplandığı söyleniyor ekranlardan.1  73bin çadır ve 341 milyon TL seferber ettiğini ilan ediyor Başbakan. Rahat etmeye devam ediyoruz.