Sosyalist Demokrasi için YENİYOL

Öğrenci ayaklanmasının Fransa’daki genel grevi ateşleyici rolü herkesin malumu. Bu, aynı dönemin Alman veya Amerikan öğrenci hareketleriyle karşılaştırılabilir türden toplumsal bir harekete dönüşme fırsatını bulabilmiş bir ayaklanma değildi kuşkusuz. Buna karşılık, Berlin veya Berkeley’de baş vermiş ve savaş karşıtı hareketin en güçlü olduğu günlerde otorite karşıtı sloganların çoğunu da kendine şiar edinmişti. Kapitalist eğitimin kâr güdümlülüğü, medyanın yoğun propaganda bombardımanıyla beyin yıkamadaki rolü, tüketim kültürü, savurganlık, hiyerarşi ve antiemperyalizm, 60’lı yılların sonunda tüm kapitalist ülkelerdeki öğrenci ayaklanmalarının ana temalarıydı ve eylemlerinin temel saldırı hedeflerini oluşturuyordu.

ÖDP, Mart 2005'te Program ve Tüzük Konferansı'nı yapacak. Konferans'a giderken kadınlarla ilgili gerek program gerekse tüzük maddeleri önemli bir gündem halini aldı. Ancak bu gündemin olumlu ve parti içindeki kadınların konumunu ilerletici bir noktadan tartışıldığını ileri sürmek ne yazık ki pek mümkün değil. Daha ziyade, kadınların kadın hareketi olarak parti içinde gittikçe güçsüzleşmesi, kadınların kazanılmış haklarının en azından tartışmaya açılmasını beraberinde getirdi. IV. Olağan Büyük Kongre Sonuç Bildirgesi'nde yer alan “Özgürlükçü Sosyalizm Feministtir” başlığı da kongre salonunda büyük bir coşkuyla alkışlanırken program tartışmaları esnasında parti salonlarında en çok sorgulanan cümlelerden biri de yine bu oldu. Belli ki, ÖDP üyeleri halihazırdaki programda yer alan “cinsiyetçi olmayan bir sosyalizm” tarifini feministlerin partide bulunuşu ile açıklıyorlar, kendi kimliklerinin bir parçası olarak görmüyorlardı. “Çatı partisi” ya da “toplumsal hareketler arasında bir ittifak partisi” olarak ÖDP çözüldüğüne göre, “daha homojen bir kimlik” ihtiyacının sonucu olarak açığa çıkan “özgürlükçü sosyalizm” tanımlamasının/fikriyatının feminizmi de içermesine gerek yoktu. Eklenmiş bir kimlik olarak feminizm, muhatapları da olmadığına ya da eskisi kadar güçlü olmadığına, parti de artık ittifak partisi olmadığına göre programda yer almayabilirdi[1].

Feministler açısından kadın hareketiyle kadın kurtuluş hareketini birbirinden ayıran çok temel bir fark vardır. Kadın kurtuluş hareketleri kadınlar üzerindeki baskı ve şiddete karşı kadınların öznesi olduğu bir mücadelenin örgütlenmesinden doğar. Kadın hareketi ise illa da cinsel kimlikle ilgili bir başkaldırı üzerine oluşmaz. Genel toplumsal sorunlar etrafında sadece kadınlar olarak bir hareket yaratılması, özellikle anti-emperyalist, anti-faşist, savaş karşıtı mücadeleler, köylü hareketleri, ulusal kurtuluş hareketleri, hayat pahalılığına karşı eylemler vb. etrafında oluşan klasik "kadın hareketi" örnekleridir.
Kadın hareketlerinde kadınlar aslında kadın kurtuluş hareketinin, yani feminist hareketin tam da isyan ettiği geleneksel kadın rolünü üstlenerek başkaldırır. Ama diğer yandan da paradoksal bir şekilde susan, evde oturan ya da fabrikada suskunluk içinde çalışan kadınlar bu hareketlerle yaşamın öznesi olmaya soyunmuşlardır.
Örneğin Meksika'nın köylü kadınları işlerini kolaylaştırmak üzere köyün merkezine bir buğday değirmeni yapılması için veya su sağlanması için mücadele ederken ve üstelik başarılı da olurken niçin mutfağın baş sorumlusu olmak zorunda olduklarını sormuyorlardı. Ama diğer yandan bir kez sokağa çıkan ve isyan eden kadınlar bir daha eski munis eş, anne veya kardeşe kolay kolay benzeyemezdi. Meksika'lı feministler, ülkelerinde feminist hareketin güçlenmesinde bu paradoksu kavrayıp, feminist anlamda devrimcileştirebilmelerinin çok önemli olduğunu anlatıyorlar.

Kadınların gündelik yaşamda ve savaşta tecavüze uğradığını biliyoruz. Her iki durumda da bunu yapanlar erkekler olduğu için aralarında karşılıklı bir ilişki olmalı. Sıradan, herhangi bir erkeği cephede tecavüzcüye dönüştüren şey sırtındaki üniforma ve elindeki silahın yanı sıra, cephe öncesinde hangi süreçlerde kuruluyor? Karşımızda asker gibi davranan bir erkek mi yoksa erkek gibi davranan bir erkek mi var? Bu soruları yanıtlamaya çalışırken militarizm karşımıza kilit bir kavram olarak çıkıyor. Çünkü bu kavram aracılığıyla kurumlaşmış baskı ve şiddetin, erkeklik normunun ve değerlerinin oluşumundaki rolünü görüyoruz. Daha genel bir anlamda ise, bütün bir toplumu zapturapt altına alma ve savaş gibi açık şiddet ve imha politikalarının cinsiyetçi dinamiğini görüyoruz.

Yaşam süremin nerdeyse yarısı kadar zaman önce feminist olmuşum. Feminist olmak, “okuduklarımdan öğrendiğim bir şeyler” olmanın  ötesinde, okuduklarımın hayatımı anlamamı kolaylaştırması  ile ilgili idi daha çok. Başka kadınlarla bu deneyimleri paylaştıkça, bu anlama mücadelesi ister istemez dönüştürme mücadelesi ile de iç içe geçti. Genelleştirmiş oluyorum ama; feminizm en azından benim kuşağımdaki pek çok kadın için, kendinden başlayan ve kişisel olandan genele uzanan bir mücadele biçim oldu. Sosyalizm ise, yine bizim için genellikle tersten işleyen, genelden başlayan ve kendimize uzanan bir mücadele biçimi. Yani, önce işçi sınıfını “duyarız”, kendimizi “onun için” mücadele ediyor sanırız; sonra bir bakarız ki ne sosyalizm mücadelesi işçi sınıfından ibarettir, ne de tamamen bizim dışımızdadır.

Ekofeminizm 1970'lerde François D'Eubonne, Ynestra King, Vandana Shiva gibi kuramcılar tarafından ortaya atılıyor. Ekofeminizm, doğanın sömürüsü ile kadın ezilmesi arasında bir paralellik olduğu varsayımına dayanır.

1970'lerde açığa çıkan ekolojist, feminist ve diğer "ikinci kuşak toplumsal hareketler", daha ziyade işçi sınıfı hareketi içinde karşılanmayan ya da görmezden gelinen ihtiyaçlara, kimliklere, sorun alanlarına tekabül etmekte ve kendilerini çokça sınıf hareketinden ayırarak, ayrım noktalarını belirginleştirerek siyasal alana dühul etmekte idiler.

Dünya Sosyal Forum'u (DSF) Uluslararası Konseyi üyesi olan Eric Toussaint, DSF'nin dünyadaki sosyal mücadelelerde daha güçlü siyasal etkisi olan bir platform haline gelmesi gerektiğini savunuyor. Kendisi Forum'un içindeki bu organizasyonun orjinal biçimini koruması gerektiğini düşünen belli grupların direnişinden fazla endişe duymuyor. Onun için çözüm basit. "Eğer Forum bu siyasal işlevi kaldıramaz ise, Forum'u terk etmeden veya onu ortadan kaldırmadan yeni bir enstrüman inşa etmemiz gerekiyor.”
Belçika'da bulunan Üçüncü Dünya Borçlarının İptali Komitesi (CADTM) başkanı Toussaint, Brasil de Fato gazetesi [1] için verdiği söyleşide, Venezuela Devlet Başkanı Hugo Chávez'in Beşinci Enternasyonel çağrısına dayanarak, toplumsal hareketler ve siyasi partiler arasında diyalog kurma fikrini savunmakta. Aşağıdaki söyleşide Toissaint global ekonomik krizi, Latin Amerika birliği için girişimleri ve eski düzene ilerici alternatifler olmadığını düşündüğü BRIC (Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin) güçlerinin yükselişini tartışıyor. "Onların istedikleri eski emperyalizimlerle pazarlık ederek, uluslararası iktidardan, emekten ve global ekonomik bölüşümden ve doğal kaynaklara erişimden kendi paylarını almak."