Sosyalist Demokrasi için YENİYOL

Dünya kongreleri, Dördüncü Enternasyonal’in tarihinde önemli uğrak noktaları olagelmiştir. Kürenin dört bir yanından delegeler ve militanlar, uluslararası durumu, devrimci Marksist programın önemli sorularını, antikapitalist, sosyalist ve devrimci partilerin inşasında edinilen birbirinden farklı ve önemli tecrübeleri tartışmak için biraraya gelirler.

Dördüncü Enternasyonal’in 2010 yılının şubat ayında yapılacak on altıncı kongresi devrimci Marksistler için şimdiden önemli bir olay haline geldi. Altmış kadar ülkenin delegasyonları kongrede bulunacak. Dördüncü Enternasyonal üyesi olmayan çok sayıda misafir örgüt de aramızda olacak. Bu katılım, Enternasyonal’in radikal soldaki çoğulcu tartışmalara katkıda bulunma kapasitesine bir kanıt sayılır.   

Almanya’da ve Portekiz’de yakın zamanda gerçekleşen seçimler, bir dizi Avrupa ülkesinde yeni bir radikal solun doğmakta olduğunu teyit etti. Almanya’da Sol Parti (Die Linke) oyların yüzde 11.9’unu alarak federal parlamentoda 76 koltuk kazandı. Portekiz’de ise Sol Blok yüzde 9.86 oyla koltuk sayısını ikiye katlayarak 16’ya çıkardı.  

Genel olarak Türkiye’deki iklim değişikliğine karşı mücadeleyi nasıl değerlendiriyorsunuz? Kopenhag sonrası bir strateji değişikliğine ihtiyaç var mı?
Türkiye’de iklim değişikliği olgusuna ilişkin sokaktaki insanın yeterince bilgisinin olduğunu söylemek oldukça güç. Elbette son dönemde ana akım medyada, gazetelerin arka sayfalarında kutup ayısı fotoğraflarına eşlik eden eriyen buz kütlelerine ilişkin kimi haberlerden söz edilebilir ama dünya ölçüsünde bir karşılaştırma yapıldığında iklim değişimine ilişkin kamuoyunda bilgi ve duyarlılığının oldukça düşük olduğunu görürüz.

Geride bıraktığımız yüzyıla rengini veren ve onun bir “aşırılıklar çağı” olarak hatırlanmasına sebep olan iki temel hadiseden bahsedilebilir: Faşizmin yükselişi ve Sovyet devriminin Stalinist deformasyonu, yozlaşması. Bu iki hadisenin de ardında Alman devriminin makûs talihinin yattığı söylenebilir. Bolşeviklerin sabırsızlıkla bekledikleri Alman devrimi, 1918-1923 yıllarında yenilgiye uğrayınca Sovyet devriminin tecridi de iyiden iyiye derinleşir. Stalinizm tam da bu tecrit koşullarının ürünü olacaktır. Faşizm ise ancak yenilen devrimin bıraktığı boşlukta yükselecektir. Rusya’da Lenin’in alternatifi nasıl Kornilov idiyse Almanya’da Liebknecht ve Luxemburg’un alternatifi Hitler’dir. Walter Benjamin’in hatırlattığı gibi her faşizm yenilgiye uğramış bir devrime delalet eder.[1]

Herhalde hatırlardadır. Bundan tam bir sene önce, Aleksis Grigoropulos adlı 15 yaşındaki bir gencin polis tarafından katledilmesi Yunanistan’da kelimenin gerçek anlamıyla bir ayaklanmayı tetiklemişti. Yaygınlığı, kitleselliği, kendiliğindenliği, militanlığı, müesses nizamın meşru kabul ettiği siyasal kanalları hiçe sayarak “aşağıdan” bambaşka siyaset etme biçimlerini devreye sokması, baskı aygıtıyla “doğrudan” kafa kafaya gelme iradesi ve uluslararası alanda yarattığı etkiyle “olaylar”, kendi sesinin büyüsüne kapılan devrimci  bir jargon gereği değil, otantik anlamda bir ayaklanmaydı. Peki bir sene sonra ayaklanmadan geriye kalan bir şey var mı? Her renkten sinikler için cevap apaçık ve kesin bir “hayır”.

Meline Manuşyan’ın büyük bir sadelik, coşku, aşk ve sadakatle donanmış, Misak Manuşyan’ın hayatı hakkında temel kaynak olan “Manuşyan” kitabı türkçede yayımlanırken, herhangi bir yıldönümü, anma, tartışma yokken Fransa’da iki kitap bir çizgi roman daha yayımlandı. Bunlara ilaveten Robert Guédigian’ın “L’Armée de Crime” (Caniler Ordusu) filmi Eylül 2009’da gösterime girdi.
Uzun süre Manuşyan’ın kurşuna dizilmeden önce Meline’ye gönderdiği mektuptan esinlenmiş Aragon’un şiiri ve Leo Ferre’nin sesiyle belleklerde yer etmiş olan efsane, biraz daha ete kemiğe bürünüyor.

İkinci Dünya Savaşı’nın doksanıncı yılı neredeyse sessiz sedasız geçiştirildi. Nazizmin yenilgisi sanki barbarlığın tarihe gömülmesine yetmişti. Yirminci yüzyılın tanıdığı en büyük felaket, yalnızca verdiği kayıplar, acılardan ibaret değil; en elverişsiz koşullarda bile insanlık onurunu ayakta tutmak için direnenlerin yazdığı sayfalar asla unutulmamalı. Düzenli orduların savaşlarında, salgın hastalıklarda, yoksullukta milyonlar yitirildi. Bütün bu anonim direnişçilerin yanı sıra tarih kendisine beklenmedik muhataplar da buldu. Katliamdan kurtulmuş, işgalden, faşizmden, Frankizmden, nazizmden, Yahudi düşmanlığından kaçmış, yurtlarından sökülmüş, yoksul basit insanlar barbarlık kapıyı çalınca ev sahiplerinden çok daha derin bir duyarlılıkla, zor bela tutundukları hayatın kıyısından tarihe sıçradılar.

21 Temmuz 1995 günü, yetmiş iki yaşında bir kalp krizi sonucu hayatını kaybeden IV. Enternasyonal Birleşik Sekreterliği üyesi Ernest Mandel'in anısına 24 Temmuz'da Ankara'da, 27 Temmuz'da İstanbul'da, Birleşik Sosyalist Parti lokallerinde iki toplantı gerçekleştirilmişti. Bu yazı ilk toplantıdaki konuşmanın derlenmiş biçimidir.

Ernest'in bir başka vesile ile sık sık kullandığı, Troçki'nin yakın arkadaşı, Ekim Devrimi'nin Merkez Komite üyesi Adolf Abramoviç Yoffe'nin, tedavi olmak için Batı’ya gitmesine izin vermeyen Stalin'i protesto etmek için intiharından önce Troçki'ye yazdığı son mektubu, "bütün hayatım boyunca bir siyasetçinin bir aktörün sahneyi terketmesi gibi zamanı geldiğinde ayrılmasını bilmesi gerektiğini ve geç kalmaktansa erken ayrılmasının evla olduğu kanısındaydım" diye başlar. Bu mektup ölüme, dünyanın geleceğinin olmadığının bilincinde olan bir devrimcinin insanlığın kurtuluşu için mücadelesine dair düşüncelerle zenginleşir.