Sosyalist Demokrasi için YENİYOL

Bu yazının yazıldığı sıralarda Avusturya’da öğrenciler harçların tekrar yürürlüğe konmasına karşı birçok büyük üniversitede isyana kalkışmış durumdalar. Viyana Üniversitesi’nin işgali ile başlayan hareket ülke çapında birçok diğer üniversiteye de sıçramış durumda. Her ne kadar harçlara karşı başlamış bir hareket olarak görünse de öğrencilerin taleplerine ve tartışmalarına baktığımızda genel olarak üniversitelerin neoliberal program altında yaşadığı dönüşümlere değinilmekte. Bunlardan biri de Bologna Süreci ile hızlanan ve sistematik bir şekilde uygulanmaya çalışılan üniversitedeki bilgi üretiminin sermaye ya da iş dünyası için yeniden yapılandırılmasıdır. Üniversitenin iş dünyasının değil de bilimsel ve toplumsal ihtiyaçların merkezi olması hareketin en önemli taleplerinden biri olarak ortaya çıkmaktadır. Elbette Bologna Sürecine karşı öğrenci hareketi Viyana’da ortaya çıkmış, yeni bir vaka değil. Özellikle İspanya, İtalya, Yunanistan ve Fransa gibi Avrupa ülkelerinde yıllardır öğrenci hareketinin yükseldiği temel meselelerden biri olarak görebiliriz Bologna sürecini. Türkiye’de zaten cılız olan öğrenci hareketi ise bu süreci henüz detaylı bir tartışma maddesi dahi yapmamıştır ya da gündemine getirmemiştir. Her ne kadar öğrenci hareketine dair söz söyleme niyetinde olan her örgüt ya da her aktör tarafından neoliberalizmin üniversiteleri de teğet geçmediği söylense de Türkiye’nin de dahil olduğu Bologna Sürecinin gündeme alınmaması ancak bir talihsizlik olarak değerlendirilebilir. Peki Bologna Süreci nedir ne yapılmaya çalışılmaktadır? Adeta bir “yapısal uyum programı” gibi işleyen Bologna Süreci tam da üniversitelerin neoliberal hegemonik strateji alanına dahil edilmesidir diye özetlersek hiç de yanlış bir laf etmiş olmayız.

YÖK’ün yıldönümünde en cok atılan slogan her zaman özerk demokratik üniversite oluyor. Ancak bir sloganın en çok atılması, onun en doğru olduğu anlamına gelmiyor. Ne demek özerklik? Tanımlayanlar üç özerklik alanından söz ediyor: İdari, mali ve bilimsel özerklik. Tek tek ele alalım: İdari özerklik, en genel olarak üniversitenin bugünkü yapısıyla mütevelli heyetinin ya da doğrudan kamu olmayan başka kurulların aracılığıyla yönetilmesi anlamına geliyor. Konu bir özel üniversite olduğunda örnegin, üniversitenin özerk olmadığını söylemek zor. Ya da YÖK kendisi özerk bir kurum olarak üniversiteyi yönetiyorsa kimden özerklik talep edeceğiz? Mali özerklik ise üniversitenin kendi kaynaklarını kendisinin belirli bir oranda kullanmaya karar verme yetisi anlamını taşıyor. Yani üniversite bütçeden aldığı payın en azından bir kısmını kimseye sormadan kullanabilsin demek oluyor. Peki üniversite kaynaklarının bir kısmını da kendi yaratsın mı? Mesela günümüzde bu mali özerklik teknokentler, döner sermayeler, üniversitenin gelirini arttırıcı diğer faaliyetler aracılığıyla gercekleşmis durumda mı acaba? Son özerklik talebi ise bilimsel alanda. İşte bu, ne tarihsel ne de kuramsal olarak kabul edilebilecek bir nokta hiçbir zaman olmadı. Zira bilim ve özerklik kelimeleri yan yana gelemez. Bilim ya özgürdür ya da esir. Ya bir sınıfın emrindedir ya da insanlığın ve doğanın.